Cûreyên Mişmişan û taybetmendiyên wan çi ne?

Kivark in organîzmayên zindî yên girêdayî keyaniyê kivark, ku zêdetirî 100.000 cûreyên kivarkan digire nav xwe, û di nav aliyên wê yên hevpar de dikare bê gotin ku ew klorofîl nadin, ew bi thallus (tevna derewîn), bi gelemperî filament û şaxkirî, ku ji bo pejirandina xurekên ji derdorê tê bikar anîn, ew celebên bi mezinahiya pir cûda ne û hilberîna wan bi gelemperî bi saya spor (bêserûber) pêk tê. Koloniyên kivarkan wekî avahiyên nebatî têne vegotin ji ber ku ew ji şaneyên ku beşdarî katabolîzm û mezinbûnê ne pêk hatine.

Ew beşek ji tebeqeya dekomposer in, ku jiyanê didomînin, ji ber ku bi teşhîrkirina vejena organîk re, ew dihêlin ku xurekên ku di teşeyan de asê mane, di reincarnasyonek molekulî ya domdar de dîsa bigerin. Bi çalakiya xwe, karbon bi teşeya karbondîoksîtê (CO) li atmosferê tê berdan2), azot di forma oksîda azotê de (N2O) an azotê molekuler (N2), di vê pêvajoyê de serbestberdana mîneralên axê jî bi teşeya îyonan pêk tê.

Taybetmendiyên hevpar ên di her celeb fungî de

Mîna nebatan, her cûre kivark jî hene organîzmayên eukaryotî, ku tê vê wateyê ku navikên şaneyên wan di nav lebatan de hene. Lêbelê, fungi xwedan tevliheviyek taybetmendiyên ku wan di keyaniyek cuda de bi cih dike.

Kivark bi piranî pir hucreyî ne û ji têlên dirêj pêk hatine, ku wekî têne zanîn hîfe, dîwarên navxweyî têne gotin septa, ku wan di şaneyan de dabeş dike, bi gelemperî avahiyên hanê xwedan porek navendî ne ku têra xwe mezin e da ku rê bide organelên piçûk. Ew organîzmayên heterotrofî ne, lêbelê awayek wan a taybetî heye ku meriv kêrhatîyên xwe bistînin, ji ber ku ew tenê xwarina ku bi çalakiya xwe di molekulên hêsan de parçe dibe, yên ku bi navgîniya mekanîzmayek belavkirinê ya ku ew proteînên veguhastinê mudaxele dikin derbasî parzemîna plazmayê dibin digirin.

Têkelek taybetmendiyên têkildarî morfolojî û pêşkeftina celebên kivarkan wan ji organîzmayên din cuda dike, di nav wan de em dikarin behs bikin:

  • Ew dibe ku ji protîstên flagellate çêbûne.
  • Tevgerek wan tune, ango, ew nikarin li gorî kêfa xwe tevbigerin.
  • Van organîzmayan dixwazin bi saziyên din re hevkariyê çêbikin, mînaka wan in lichens, di encama komeleyên mişmişan de bi alga an bakteriyên fotosentetîk re çêdibe. Bûyerên kivarkên ku bi kêzikan re komeleyên hevbeş pêk tînin jî têne zanîn.
  • Bi bakteriyan re di têkbirina madeya organîk de roleke girîng dilîzin.
  • Fungî bi veşartina enzîmên ku pêkhatên organîk ên tevlihev vedizelînin veberhênanê pêk tînin, wan vediguherînin molekulên hêsantir, ku bi hêsanî ji hêla navgîn ve têne asîmîlekirin.
  • Germahî û şiliya germ mezinbûna wan teşwîq dike.
  • Fungî di nav pîşesaziya xwarinê de roleke girîng dilîzin, ji ber ku ew di hilberîna nan de roleke diyarker dilîzin (erê, hevîrtirşk fungal e), di pêvajoyên gihîştina penîr de jî rola wan heye ("şîn " ji penîrê şîn deyndarê çalakiya van organîzmayan e).  

Celebên kivarkan bizanin

Gelek pîvanên dabeşkirinê hene, lêbelê, berçavgirtina pîvanek kevneşopî em dikarin bêjin ku fungi bi taybetî li gorî keyaniyên ku ew tê de têne dabeş kirin:

1. Kivarkên Padîşahiyê

Cûreyên ku çerxên jiyanê yên wan pir diyar in, li yek ji van her çar fîlayan cih digire: Chytridiomycota, Zygomycota, Ascomycota û Basidiomycota.

Penaberiya Chytridiomycota

700 cûreyên ku beşek ji vê qonaxê ne, tenê celebên fungî ne ku di her qonaxek ji çerxa jiyana xwe de şaneyên flagelled pêşkêş dikin, spor û gametan çêdikin ku bi navgîniya flagelê têne pêşve xistin. Ew gelek rê û enzîmên biyokîmyewî yên girîng pêşve dibin, û xwedan taybetiyên fungên mayî ne ku li jor hatine vegotin. Ew ji şaneyên sferî pêk hatine. Pir caran, ew wekî qalibên avê di ava şirîn de, li ser pelan, şaxan, an heywanên mirî de dijîn. Cûreyên din marîn in, û hin jî li erdê dijîn. Van organîzmayan berpirsiyarê kezeba şerpê ne, nexweşiyek giran e ku êrîşî tubiran dike.

Penaber Zygomycota

Ev celeb di fêkiyan de dibe sedema gelek celebên nermbûna fêkiyan û di ajalan de çend nexweşiyên parazît. Di vê kategoriyê de zêdeyî 1.000 cûrbecûr hatine destnîşankirin, ku di wan de celeb hîfeyên koenosîtîk çêdikin û li nebat û heywanên mirî, û her weha her organîkek din a wekî zibil dimînin. Her weha ew têkiliyên endo-sîmbiyotîk di rêgezê digestive ya hin arthropodan de pêşve dibin.

Penaberiya Ascomycota

Di vê kategoriyê de ew celebên ku serbixwe dijîn hene, heke yek hesabê yên ku beşek ji lîçan in li dor 30.000, û li dor 60.000 celeb hene. Van celeb têne taybetmend kirin ji ber ku, berevajî yên mayî, ew tercîh ji bo pêşkeftina xwe li derûdorên bêhêl nîşan didin, ji ber vê yekê ew dikarin li erda hişk werin dîtin. Ascomycetes gelek fungî henePiraniya hevîrtirşk û qalibên cihêreng ên şîn, kesk, pembe û qehweyî ku bi gelemperî li ser xwarinên kêm hatine parastin mezin dibin di vê komê de ne.

Penaber Basidiomycota

Di vê kategoriyê de zêdeyî 14.000 cûreyên kivarkên xwarinê, kivarkên jehrîn, phallusên stinkar, û kivarkên gelatinî hene. Cûreyên ku di zimanê devkî de bi gelemperî jê re dibêjin kivark, mişmiş an jî kivark bihev dikevin. Mişmiş tenê diyardeya laşek fêkiyê ye ku ji axê derdikeve û ku di dema beşek ji çerxa jiyana fung de çêdibe. Zêdetirî% 90 ê mîqdara fungus dikare di bin forma mîkelyaya haploîd a celebên cûda yên yekîtiyê de di bin erdê de bimîne. Ev celebên hanê di 5 koman de têne dabeş kirin:

  • Boletales: Ew celebên kivarkên ku pêçikên wan xwedî û kum in û yên wan in hymenophore (di bin kumikê de cîwarbûyî ye) ji hêla lûle û poreyên ji goştê kumê veqetandî pêk tê. Nimûneyên celebên ku girêdayî vê koma jêr in: Paxillus, Gomphidius, Hygrophoropsis.  
  • Agaricals: Ew kivarkên tîpîk ên bi reh, şapik, hîmenofora laminetkirî û goştê gihayî vedigire.
  • Russulales: Mîna ku di rewşa mişmişên agaricales de, di van cûrbecûr de qepik û lingên wan, di binê kumikê de lewheyên xweş hatine rave kirin, lê goşt pûç e, gewher e, bi domanek dişibihe kumê şil.
  • Aphillophorales: Kivarkên bi rehmên bi teşeyên pir cuda (meqes, konsol, şax) li vir in.
  • Gasterals: Ew kivark an mişmiş in ku bi gelemperî ji hêla çermek an entegranek berxwedêr ve tête dorpêç kirin nixteEw bi gelemperî xwedan teşeyên gloverî, golî an gûzî ne.

2. Kingdom Stramenopila

Penaber Oomycota

Ew cûreyên kivarkên avî û nermalavê dorpêçandî vedigire, ku bi piranî cûreyên saprofîtîk, avî an erdî ne, lêbelê, celebên parazît jî têne dîtin.

Organîzmayên herî tevlihev ên vê komê wekî organîzmayên parazît ên nebatan têne damezrandin, ku çerxa xweya biyolojîkî ya tevahî di mêvanperwer de, ku tê de mekanîzma veguhastinê ji bo belavkirina sporên wan pêk tîne, pêk tînin. Celebên vê komê, wekî hilberek çis pêvajoyên hilberîna aseksuel, ew sporên flagellate çêdikin, dîwarên şaneyê kêm in û du flagel hene, yek qamçika nerm û yek jî rîh. Ji aliyê xwe ve, hilberîna cinsî ji ber oogamy, ku celebek celebê têkiliya gametangial e, pêk tê. Nûkleyên gametîkî yên mêran rasterast bi rêya porek li devera têkiliyê an bi pêvek tubulî ya bi navê boriya zibilkirinê ve têne veguheztin. Gava ku gameta mêr tê veguhastin, antherryl ji hev belav dibe, û piştî zibilbûnê, yek an çend zîgot dibin sporên berxwedanê yên bi navê oospores.

Penaber Hyphochitridiomycota

Di vê kategoriyê de ji kivarkên avî, ava şêrîn û behrê, parazîtên alga û kivarkan, û di hin rewşan de ji hêla cûrên saprofîtîk ve hatî çêkirin. Hucreyên wan ên gerguhêz hene ku bi yek belek, rîhsor, û dîwarên şaneyê yên ku tê de chîtîn, an jî carinan seluloz hene, hatine bicîhkirin. Di van organîzmayan de mekanîzmayên hilberîna cinsî nayên zanîn; di hin rewşan de, sporên berxwedanê têne zanîn.

Penaberiya Labyrinthulomycota

Ev cinsek bi çend celebên naskirî pêk tîne, û yên ku hatine lêkolîn kirin bi gelemperî celebên behrê ne. Qonaxa nebatî ji hêla mixamebae komkirî ve tê temsîl kirin, û ji bo hilberîna sporên bêserûber mixameba li beşên cuda yên pseudoplasmodium kom dibin û mezin dibin, da ku paşê xwe bi tebeqek viskoz dorpêç bikin û parçe bibin. Bi vî rengî zoospor têne çêkirin. Her yek ji van zoosporiyan avjenî dike heya ku ew hostayek dibîne ku piştî wendabûna flajera xwe pê nefes dike.

3. Padîşahiya Protista

Ew komek monofîletîk e, û wekî ku ew gelek cûrbecûr digire nav xwe ne gengaz e ku meriv taybetmendiyên ku wan bi tevahî diyar dike an ji hev cuda dike saz bike, ji ber vê yekê ye ku di pênaseya wê de em ê dabeşa jêrîn li gorî ya sereke bikin "Penaberî" ku wan pêk tîne:

Penaberiya Plasmodiophoromycota

dawîtirîn kivarkên parazît ên alga û nebatan rehikan. Plazmodiya vejen dikare haploîd an dîplod be, û di nav şaneyên mêvan de mezin dibe. Wekî din, ew sporên ku dîwarên wanên şaneyê bi gelemperî chitin in çêdikin.

Penaberiyê Dictyosteliomycota

Van cûreyên kivarkên şilik ên dichthyostelid di zibil, ax û materyalê nebatê de xera dibin pir hevpar in. Ew di xwezayê de kêm caran têne dîtin ji ber ku berevajîkirinên wan hûrdem in û gavên vejenê mîkroskopîk in. Thallus ji hêla amîweyek bêbandor haploîd û bê dîwarê şaneyê ku bi bakteriyan bi fagosîtozê têr dibe tê temsîl kirin. Ew bi berhevkirina somatîk a amîban di pseudoplazmodiyûmê de têne vebirîn.

Penaber Acrasiomycota

Endamên vê komê ji hêla vê yekê ve têne taybetmendî kirin ku di qonaxa vegotinê de ew ji hêla berhevkirina şaneyên takekesî yên ne-flagellatî ve têne damezrandin ku xwarina fagotrofîk. Ew dikarin li axên zeviyên humus-dewlemend û daristanên bakîre û bermayî werin dîtin. Ew hucreyên flagellate kêm in û berevajîkirinên wan pir demborî ne.

Penaber Myxomycota

Cûreyên mucilaginî yên kivarkan spor çêdikin, lê dîwarên şaneyê kêm in, û laş girseyek mezin a protoplazmayê ye ku bi hêjmarek çend santîmetro kûpî heye ku tê de bi sedan an bi mîlyonan navik hene. ew dikarin li ser substratan, mîna amîbayê, bigerin û her ku diçe ji substratê xurdemeniyên xwe dihejînin. Ev awayê vexwarina grûpên grûpî di kivarkên rastîn an jêderkirî de ne gengaz e ji ber ku dîwarên şaneyên wan hişk in.

Dabeşkirinek heye ku bi ya wê nake pîvanên kevneşopî li ser bingeha rengîniya ku bi mîkroskopa sporên fungal hatî dîtin.

  • Leukospore: Di vê komê de yên ku rengvedana di navbera rengên spî û kremî de hene hene. Mînak: Lepiota, Lactarius û Cantharellus.
  • Melanosporos: Sporên reş. Mînak: Panaeoulus.
  • Rhodosporos: Bi tonên pembe rengîn dikin. Mînak: Pluteus, Entoloma û Clitopilus.
  • Ianthinosporeos: Rengê binefşî. Mînak: Stropharia, Hîpholoma
  • Chlorosporeos: Sporên kesk. Mînak: Klorofîlûm.

Origin of fungi

Delîl hene ku organîzmayên yekem ên fosîlan ên bi taybetmendiyên hevpar re bi kivarkan re ne, nêzîkê 540 mîlyon sal berê, ku bi serdema Kambrîan re têkildar in, çêbûne.

Haya gelekan jê tune di çarçoveya peresendiyê de girîngiya kivarkan çi bûye, Lêbelê, bes e ku em bibêjin pir pisporan dihesibînin ku kivark ji bo geşepêdana pir hucreyî xala destpêkî bûn, taybetmendiyek ku destûr dide pêşveçûna şanik û organên ku organîzmayên tevlihev ên mîna nebat û ajalan pêk tînin. Li gel vê, daneyek heye ku nîşan dide fungi organîzmayên yekem bûn ku ji avên ku jiyan lê ji dayik bû derket da ku bejahiyê dagir bike, rê dide sazkirina erdan a nebatan.

Analîza daneyên wan ji ber ku fungên xwedan laşên nerm in ku baş fosîl nabin dijwar bûye, lêbelê performansa lêkolînên pêşkeftî yên li ser bingeha berawirdkirina rêzikên amîno asîdî yên zêdeyî 100 proteînên hevpar ên fungî, nebat û Heywanan ku fung wekî mîrekî, nêzîkê 1.500 mîlyar sal berê xuya bû, û bawer kirin ku fungên yekem avî ne.

Di derûdorên xwezayî de, taybetmendiyên mezinbûna kivarkan wan dike mêtingehkerên herî bibandor, dibe ku ji bo vê sedemê ye ku koka wan ji temenek pir zû li gerstêrka erdê çêdibe, û bi derbasbûna demê re pêşveçûna celebê di derketina gelek celebên kivarkan de, wusa dabeşkirina celebên wan ew pir belav e.


Naveroka gotarê bi prensîbên me ve girêdayî ye etîka edîtoriyê. Ji bo raporkirina çewtiyek bitikîne vir.

Beşa yekem be ku şîrove bike

Commentîroveya xwe bihêlin

Navnîşana e-peyamê ne, dê bê weşandin.

  1. Berpirsê daneyê: Miguel Ángel Gatón
  2. Armanca daneyê: SPAM-ê kontrol bikin, rêveberiya şîroveyê.
  3. Qanûnîbûn: Destûra we
  4. Ragihandina daneyê: Daneyî dê ji aliyên sêyemîn re neyê ragihandin ji bilî peywira qanûnî.
  5. Tomarkirina daneyê: Databaza ku ji hêla Occentus Networks (EU) ve hatî mazûvan kirin
  6. Maf: Di her demê de hûn dikarin agahdariya xwe bi sînor bikin, vegerînin û jê bibin.