O se vaʻaiga i mea faʻanatura

O le upu masani o le upu "biotic" e leʻo mautinoa i le nauna o le upu Eleni na amata mai le "bio", o lona uiga o le "ola", ma o loo i lalo o lenei mea moni faigofie o le uiga o lenei lava uiga le faʻamatalaina ua faʻamaninoina. O le "biotic factor" o le mea lea, o se vaega e faatatau i le ola, i le mea o loʻo ola, i le ecology e faʻasino i ituaiga uma o meaola e atiaʻe i se tuʻuina atu siʻosiʻomaga, e fesuiaʻi ma fesoʻotaʻi ma isi meaola poʻo le siʻosiʻomaga lava ia. E i ai se vaega mautinoa o le loto, lea o nei mea taua aloese mai le na ona aveʻesea e malosiaga masani, ma o lea, e ui lava latou te le o i ai le atamai i se tagata tikeri, latou faʻaalia malamalamaaga aʻafiaga i lo latou siosiomaga.

Matou te talanoa faʻapitoa e uiga i "flora" ma "fauna", mea totō, manu, ma isi mea ola faʻapena ae ma se laʻititi lauiloa igoa mo i latou e le o aʻafia i le lalolagi o saienisi, poʻo latou e fia iloa. I lenei auala, o se togavao ma ona laʻau uma o biotic vala, o le squirrels ma fatu ma nati latou te aoina, manufelelei o manu e sosolo mai luga, o teuteuina fugalaʻau, o fualaʻau e oʻo lava i le fuga ma spore fungi o loʻo nonofo ai vaega susu . Pe, e aunoa ma le alu i se isi mea, a tatou fagafao ma a latou 'utufasi, a tatou meaʻai, tatou lava, e foliga mai e tele ona e tele e mafaufau i ai, ae le o mea uma.

biotic mea

Sui sui

O nei tagata ola ese ese e tatau ona sailia lo latou lava ola, ma e ala i fegalegaleaiga ma isi o latou ituaiga, toe gaosia, lea latou maua ai le tele o ituaiga o tino ma amioga amio e fesoasoani ia latou tauva mo na punaoa talafeagai mo latou ola.

Biotic mea mafai ona malamalama i ai o sooupu o suiga i totonu o se faiga, o mataupu o latou gaioiga amataina le siosiomaga, ae o le a latou gaioiga? O a punaoa latou te faʻaaogaina e ola ai? O le tali o le a le isi elemene e tusa ai ma le siosiomaga ma biology fausiaina le siosiomaga: "abiotic" mea taua. O le nauna "a" ua faʻaopopoina i le upu e faʻailoa ai le lelei o le toesea, poʻo nisi upu, e faʻailoa ai e le o se mea faʻaleaganuʻu, e faʻapea e le masani ai. O le mea lea, o mea e pei o le ea, lauʻeleʻele, vai, malamalama ma le vevela faʻatulagaina le tulaga e tupu ai flora ma fauna, o se auala e le i ai le olaga lava ia, ae e maua ai meaʻai mo ia.

Faʻavasegaga

I le tasi itu, faʻalagolago i la latou matafaioi i le taʻamilosaga o meaola / leai ni fesoʻotaʻiga fesoʻotaʻiga o le olaga e aotelega, biotic mea e tolu autu vaevaega:

- Tagata gaosi poʻo Autotrophs: O le muamua fesoʻotaʻiga i se filifili faigata, o lenei ituaiga o mea moni o loʻo faia mai luga o na meaola e avea meaola ma avea ma meaʻai latou te faʻaaogaina. O lona uiga o lona fesoʻotaʻiga ma isi mea ola e faʻatapulaʻa faʻatusatusa i isi ituaiga ona e le faʻamoemoeina i le faʻaaogaina saʻo o isi meaola oona. Laʻau masani lava ona paʻu i lenei faʻavasegaga. I se faʻaopopoga, i le faʻaaogaina lelei o elemene e masani ona faʻamaʻimauina e isi meaola (pei o le carbon dioxide mai le manavaina ma le urea mai le mimi), latou te fesoasoani i le toe faʻaaogaina o vailaʻau, o se amioga e tausia le siʻosiʻomaga mama.

- Tagata faʻatau poʻo Heterotrophs: le faʻafesoʻotaʻiga lona lua i le filifili meaʻai. Lenei vaega e aofia ai o latou tino o latou gafatia ma aptitudes le faʻatagaina latou e gaosia a latou lava meaʻai, lea latou te maua ai a latou meaʻai e ala i le tuusaʻo taumafaina o isi meaola, a le o Gaosi poʻo isi Tagata Faʻatau. O manu e lelei uma faʻataʻitaʻiga o lenei faʻavasegaga. Pe o latou na e 'aina laʻau, manu feʻai e fasiotia isi meaola, poʻo tagata faʻamamaina mea e faʻaaoga ai le tele o maliu, e leai se meaola e mafai ona gaosia uma mea aoga e tatau ai i totonu o lona lava tino, lea latou te faʻaaogaina ai le taumafaina o meaola i nisi auala poʻo se isi ua latou manuia. O le mafuaʻaga lea o le tagata soifua, tusa lava pe na te "totoina" fualaʻau ma "fafagaina" manu, o le mea moni o se tagata faʻatau.

- Decomposers poʻo Detritophages: E pei lava ona faʻaogaina e le Aufaʻatupu mea toto mai le siʻosiʻomaga pe mai le lafoa o isi mea ola e fafagaina ai i latou lava, o le lona tolu ma le mulimuli lea o fesoʻotaʻiga i le filifili (a itiiti mai i le tulaga masani) faʻaaogaina le mea toto o loʻo maua i totonu o aano o le tino ma le pala. ., o nei laʻau paʻuʻu, tino oti, paʻu paʻu o manu pe faʻatusa. Faʻatasi ai ma le taatele decomposers o lalolagi ma anufe.

Lenei ituaiga lona tolu o meaola masani iFaʻaaoga se tutusa toe faʻaaoga ma toe faʻaaoga galuega i le mataupu faʻavae i lena o le gaosi oloa pe a vaʻavaʻaia le mautinoa o le saʻo alualu i luma o le taua gaioiga o le siʻosiʻomaga ma lona paleni, ae na te faia i se loloto, lavelave ma symbiotic tulaga pe a o le taimi lava e tasi e tapunia ma toe amataina se taʻamilosaga. O le pala meaola ua suia ua avea ma vailaʻau e fafagaina le Aufaʻatupu, ma toe amata le gaioiga.

I se faʻaopopoga, o loʻo iai faʻavasegaga tuʻuina atu e tusa ai ma le aofaʻi o meaola e faʻavasega: tagata taʻitoʻatasi (a tasi le iunite), faitau aofaʻi (seti o tagata taʻitoʻatasi mai se nofoaga tuʻuina atu) ma le alalafaga (fesoʻotaʻiga seti o faitau aofaʻi). I leisi itu, biotic mea i ai se seti o vavalalata faʻatonu sootaga e tusa ai ma le ituaiga o fegalegaleaiga latou faia ma le tasi ma le isi, ina ia latou i ai: predation (o se ola meaʻai tuusao i luga o le isi, ma le oti o se taunuuga), tauvaga ( pe a faʻaogaina e le lua meaola le mea lava e tasi), parasitism (pe a fai o le mea ola e faʻaogaina leisi mea e aunoa ma le ofoina atu o se penefiti i le toe faʻafoi) ma le fealofani (o se vaʻaiga e lua itu e manuia ai mai le fegalegaleaʻiga.

biotic mea i le siosiomaga

Meaola masani i meaʻai a le tagata

Fai mai, atonu e i ai ni fanua e leʻo faʻamoemoeina e aliali mai ai ni mea taua. O le Macrobiotic Diet, mo se faʻataʻitaʻiga, o se ituaiga o taumafataga na aumaia mai aitia mai le aganuu i sasaʻe, ma toe faʻatulagaina i lalo o manatu faʻaonapo nei, iinei, o vaevaega ma ituaiga o meaʻai na aʻafia e faʻatautaia ma le faʻaeteetega tele i lalo o le manatu o le foafoaina o se lava paleni o Vailaʻau vailaʻau i le tino pe a maeʻa nei meaʻai, faʻapea ona galulue faʻatasi ma le asimilation process, e fesoasoani e puipuia faʻamaʻi e ala i le aloese mai le lelava tigaina e le tino pe a tatau ona faʻagasolo faʻasologa aofaʻi o taumafa.

I se faʻaopopoga, o se tulaga i totonu o le meaai alamanuia ma i le taumafaina faʻataʻitaʻiga o le tele o sosaiete o le faʻaofiina o "probiotic" elemeni i le taumafataga. Ua naʻo ni meaʻai eseese (e masani lava o sosisi poʻo susu) e faʻaopopoina faʻapitoa ai ituaiga siama, pe a faʻaalu e aoga ai le tino i nisi auala. O se faʻataʻitaʻiga taatele a ituaiga o yogurt e faʻaleleia atili ai le faʻaogaina o meaai ma le faʻaaogaina o meaʻai i totonu o le manava.


O mataupu o le tusitusiga e tausisi ia tatou mataupu silisili o amio lelei faʻatonu. E lipotia se mea sese kiliki iinei.

Ia avea muamua ma faamatalaga

Tuʻu lau faamatalaga

o le a le lomia lou tuatusi imeli.

  1. E tali atu mo faʻamatalaga: Miguel Ángel Gatón
  2. Faamoemoega o faʻamatalaga: Pulea le SPAM, faʻamatalaga pulega.
  3. Tulaga faʻatulafonoina: Lau maliega
  4. Fesoʻotaʻiga o faʻamatalaga: O faʻamatalaga o le a le fesoʻotaʻi atu i isi vaega vagana i tulafono faʻatulafonoina.
  5. Teuina o faʻamatalaga: Faʻamaumauga tuʻufaʻatasia e Occentus Networks (EU)
  6. Aia Tatau: I soo se taimi e mafai ai ona e faʻatapulaʻaina, toe maua ma aveʻese au faʻamatalaga.