Dyslexia - O le a lea, ituaiga, faʻailoga, mafuaʻaga ma togafitiga

Aso nei, o le vaitaimi ole faʻafitauli, ae toaitiiti lava latou te iloa lona uiga. Lenei e lauiloa o le faitauga faʻaleagaina e faʻaalia ia lava i tamaiti, talavou ma tagata matutua, ma o lona faʻalavelave e sili atu le maualuga nai lo le tasi e ono mafaufau i ai. E tonu lava mo lenei mafuaʻaga, matou te tuʻuina atu le tala o loʻo mulimuli mai luga o lenei tulaga, lea e pei o lona faʻauigaina, typology, faʻailoga, ma togafitiga faʻaaogaina e manumalo ai ia ua atiaʻe.

Saili poʻo le a le dyslexia ma lona uiga

Etymologically, o le upu dyslexia e faia i ni upu se lua: faʻafitauli, o se upu Eleni amataga e faʻaliliuina o se faigata; Y lexia, o Latina amataga, o lona uiga ia faitau. O le mea lea, o se faʻaliliuga moni o lenei faaupuga o faigata ona faitau.

Ua faʻamatalaina o se faigata i le suʻega ma faʻavasega ia elemeni o le gagana e tusa ai ma le faitau, tusitusi, e oʻo foʻi i le tautala (faʻapitoa lava faʻailoga, mataitusi); ucal e tupu i tagata taʻitoʻatasi ma atoatoa masani malamalama agavaʻa. Lenei faigata ua i ai lona mafuaʻaga i faiʻai faiʻai, faʻatasi ai ma i latou e fananau mai pe ua mauaina ona o se faʻalavelave i le gasologa o le olaga.

O le mea lea, o se tagata e le mafai ona faitau pe tusitusi i le matua pe a fai o se mea masani mo ia na te faia e mafai ona manatu o se faʻaletonu; E aunoa ma le i ai o soʻo se ituaiga o tolopo poʻo le atoatoa le mafaufau, le atoatoa le atoatoa tino (faʻafitauli faʻafofoga, vaʻai faʻafitauli, mo se faʻataʻitaʻiga) ma ma se saʻo pedagogical taiala.

O nisi tusitala, pei o Harstein, Debray ma Melékian, latou te manatu o se aʻoaʻoga faʻaletonu. Isi vaai i ai o se faapitoa ma eseʻese aʻoaʻoga faʻafitauli, pei o Critchley, Nieto ma Padget, ona o le le mautonu e uiga i faʻailoga. O le mea moni o aso nei, o le tele o tagata e leʻo malamalama poʻo le a le dislexia. O le faaupuga e faʻaaoga faʻapitoa e faʻaaoga masani ai i le faitau lautele ma le aʻoaʻoina o faʻafitauli, e sese.

E tusa ai ma le mea na tupu, o lenei faʻafitauli e aʻafia ai le 5 ma le 10% o tamaiti aʻoga, e tusa ma le 80% o le itupa o aliʻi. O le mea moni, mai le toʻafa tagata na aʻafia, tolu o aliʻi. O lenei na mafua mai i taimi anamua i le sili atu taua faʻatauaina ia latou aʻoaʻoga. Peitaʻi, i le tatou atunuʻu o loʻo iai nei tama ma teine ​​e aʻoga e aunoa ma se faʻalavelave. O le mea lea, o se faʻapitoa mafuaʻaga e mafua ai dislexia i se sili atu vaega i le tasi itupa nai lo le isi e leʻi iloa.

O le auala e afaina ai olaga o tagata le faʻafitauli o le dislexia e faʻalagolago tele i le tikeri o faigata (pe a fai o i se tulaga maualalo, feololo pe ogaoga foi). I lenei auala, o loʻo i ai tagata ma sina tikeri e faʻatagaina latou, i le isi itu, e tu matilatila i le matata o calculus ma matematika i le lautele; poʻo isi e sili atu le faʻamautuina tulaga ae o latou e mafai pea ona faʻagaioia i matata e pei o fai eletise, tufuga, auro, tufuga ma suʻi. I le iuga, o na mataupu o sili atu faigata o loʻo avea ai lenei tulaga ma sui o le faʻafitauli mamafa, ma e aʻoaʻo ai tagata mo naʻo galuega laiti.

O a ituaiga o dislexia?

E i ai le tele o faigata aʻoaʻoga, dislexia o se tasi o latou ma mafai ona vaevaeina i ni eseʻese ituaiga, lea o le a faʻamoemoeina i le faigata o le tagata o loʻo maua ai.

a) Maua faʻafitauli dislexia:

E faʻasino i le dislexia e afua mai i le tagata ua uma ona aʻoaʻo faitau, pe a maeʻa se faʻalavelave na mafua ai le faiʻai le faiʻai. I le isi itu, o nei e vaevaeina i itu lautele ma totonugalemu, o lona faʻailoaina e faʻamoemoeina pe o le aʻafiaga o le manuʻa e aʻafia ai le vaʻaiga o faʻamatalaga poʻo lona faʻagasologa.

Peripheral dyslexia:

  • Faalogo mo: Na faʻatuina e Patterson i le 1981, ma faʻasino ia i latou mataupu e mafai ai e tagata gasegase ona iloa upu i le lalolagi atoa, faʻapea foʻi ma mataʻitusi mataʻitusi. Peitaʻi, latou te le mafaia ona iloa mataʻitusi taʻitasi o loʻo fausia ai se upu.
  • Faʻaaliga: I lenei tulaga, tagata taʻitasi seseina upu mo isi e tutusa kalafi. Mo se faʻataʻitaʻiga, latou te faitauina le tele ae le o le laulau; la nai lo le masima, faʻatasi ai ma isi. Peitaʻi, e mafai ona latou iloa mataʻitusi o mataʻitusi latou te le mafaia ona faitau. O lenei ituaiga dislexia na faamatalaina e Marshall i le 1984, tolu tausaga talu ona aliali mai le uaʻi mai.
  • Tusi i le tusi: O ituaiga dislexia o loʻo taʻua, e aafia lea ile umi ole upu. O le ituaiga mataitusi i le mataitusi o se tasi lea e aliali mai pe a manaʻomia e le tagata ona faitau leotele, poʻo totonu foi, o mataʻitusi taʻitasi e fausia ai se upu faapitoa.

Dislexia tutotonu: O le tagata gasegase e faigata ona faʻafesoʻotaʻi le kalafi faʻailoga ma le uiga o le upu; E mafua ona o le le lelei i auala o loʻo avea ma auala e fesoʻotaʻi ai. Faʻamoemoeina ile auala e faigata ai ona faʻatulagaina lenei mea, o le ogatotonu ole faʻafitauli e faʻavasegaina i:

  • Phonological: O le tagata onosaʻi faʻaalia le le atoatoa i le phonological ala, talu ai latou te mafai ona faitau iloa iloa upu ala i le vaʻaia ala, ae latou te le mafai ona faitau fou, le iloa poʻo fatuina upu. O se tasi e maua i le faʻafitauli o le mafaufau e mafai ona faitau i le lopo ae le o le luko, mo se faʻataʻitaʻiga.
  • Papaʻu: E faʻaalia lava ia ma le le saʻo o le faitauga o faʻaupuga le masani ai, e masani lava o upu nonoina mai isi gagana, ia e tutusa a latou tusitusiga ma faʻaleoga i le gagana aʻafia; mo se faʻataʻitaʻiga, "hall". E fesoʻotaʻi ma le faʻaleagaina o tolu manatu i le vaʻaiga vaʻaia: le visual lexicon, le semantic system ma le phonological lexicon.
  • Semantics: E mafai e le tagata maʻi ona faitau upu e ala i le visual lexicon ma le phonological lexicon, peitaʻi, e le mafai ona ia mauaina o latou uiga. I lenei ituaiga dislexia, o loʻo i ai se faʻaletonu i le fesoʻotaʻiga i le va o le vaʻaia lexicon ma le semantic system, e taofia ai le toʻesea o le aofaʻi o le feʻau.
  • Loloto: Lenei o se tasi o sili ona matuia ituaiga o le dislexia, pei ona faʻaalia i lona igoa, talu ai o le tagata o le a faigata i le gata i le faitauina o pseudowords poʻo le masani ai upu, ma i le sailia o latou uiga. O le onosaʻi ma le loloto o le mafaufau o le a tuʻuina uma mai faʻailoga o le faʻaletonu i le vaʻaia ala, faʻapea foi ma i latou o le faʻaletonu i le phonological ala. I lenei auala, o le a mafai ai ona latou faitau i le "laulau" o loʻo tusia ai "nofoa".

b) Faʻaleagaina faʻaleagaina

Faʻaigoaina foi o le atiaʻe o le dyslexia, o le le aoga na mafua mai i le tagata aʻo aʻoga e faitau, ma faʻaauau ai lava pe a maeʻa lenei. O faʻailoga i lenei tulaga e tali tutusa lava ma mea na faʻaalia e i latou o loʻo tigaina ile ituaiga mauaina, ae ile tulaga lea, e le afaina ai ile faiʻai.

Faailoga

O le taimi lava e faʻaalia ai ituaiga eseese o le dislexia, e mafai e se tasi ona maua se aitia o faʻailoga e fesoʻotaʻi ma lenei faʻamaʻi. Ae ui i lea, i lenei vaega matou te tuʻuina atu ai le lautele malepe o faʻailoga masani lava o le dislexia i tagata taʻitasi e tuʻuina mai, ma e faʻapea foi ona faʻaaoga mo ana faʻamaoniga:

  • Latou tuʻuina mai a faitau lemu, faʻatusatusa i tamaiti o le tutusa tulaga. Lenei o se uiga vaʻaia o tagata le mautonu ma e taatele a o amata ona faitau e le tamaititi ni fuaiupu uumi ma tusitusiga.
  • E masani lava ona leiloa le faʻasologa o laina o se tusitusiga faapitoa, ma le mea moni, e faʻataʻitaʻia ai latou latou latou te faʻaaogaina se tasi o latou tamailima e faʻasino le laina o loʻo latou i ai.
  • Latou te feliuaʻi mataitusi e fai aʻi upu. I lenei auala, e mafai ai ona latou faʻaseseina le "b" ma le "p" poʻo le "q".
  • A o faitau tusitusiga, latou te fatuina upu ma faʻailoga ata e tutusa ma le uluaʻi. Latou te ono mafai pe le tutusa foi ma le tulaga o le faitauga.
  • E mafai ona latou tusitusi i luma ole faʻata i sina taimi.
  • Latou te i ai ni faigata i le sipelaina o upu, ae latou te leʻi i ai le tele o masalosaloga, ma i se tulaga lautele, latou suia le faʻasologa o mataʻitusi.
  • Latou te faitauina tusitusiga, muaʻiga ma fesoʻotaʻiga (taʻua o upu faʻaaogaina) ma le faigata tele, talu ai e leai se uiga e mafai ona latou fesoʻotaʻi ai.
  • Latou te faʻaalia ni faigata i le aʻoaʻoina o se gagana fou.
  • E faigata ona latou faaleoina upu polysyllabic.
  • E faigata ia i latou ona aʻoaʻoina le faʻatele o laulau.

Mafuaʻaga o le dislexia

E ui lava o se faʻamaʻi na suʻesuʻeina talu mai le ogatotonu o le XNUMX seneturi, o mafuaʻaga o le dislexia tumau pea le iloa i aso nei. I se tulaga lautele, ua matou faʻamatalaina le dyslexia e tusa ai ma lona amataga mai o le evolusione ma mauaina. O mafuaʻaga o mea mulimuli e manino. e ui lava e i ai mea e fesoʻotaʻi ma faʻailoga, ufiufi i nisi o talitonuga e taumafai e faʻamatala nai lo le amataga o le evolusione natura. O nisi o manatu e sili ona taliaina o loʻo faʻamatalaina i lalo:

  • Mafuaʻaga mafuaʻaga: Tasi lenei o mafuaʻaga e sili ona talanoaina. O nisi saienitisi ua mafua ai le atinaʻeina o lenei faaletonu i chromosome 15 ma 6, e fesoʻotaʻi ma le atinaʻeina o ituaiga eseese o le faitau faʻaletonu. Peitaʻi, e leai se faʻamaoniga malosi na tuuina mai e lagolagoina lea.
  • Mafuaʻiga Neurological: E tusa ai ma lenei tulaga, o mea na tutupu faʻasolitulafono o se uiga faʻanatura, ua taʻua foʻi faʻafitauli masani i le fanau mai, ae o le mea moni e pei ona i ai i le tupuaga o mafuaʻaga o le dislexia, e le lava molimau e faʻamautinoa ai e mafua mai i neura.
  • Mafuaʻaga faʻaleagaina: O nisi tusitala latou te faʻatasia ma le iai o homone tane, e faʻamatalaina ai le maualuga o le faʻamaʻi na tupu i aliʻi.
  • Mafuaʻaga mafuaʻaga: Nei na faʻamatalaina i le ituaiga o mauaina dyslexia. Mafuaʻaga mafuaʻaga mafai ona vaʻaia, faʻalogo ma faʻalogo leo. Muamua e mafua i faigata i le vaʻaia o ata. Nei mafai ona mafua mai i le vaʻai faʻasoesa, le masani ai gaioiga mata, lea e ono faʻafaigata ai ona mulimuli i le faʻasologa o mataitusi a o faitau. O mea faʻalogo, lea na mafua ai le faʻamaʻi o le faigata ona faʻalogo. I le faʻaiuga, o mafuaʻaga faʻalelagi leo, ma mafuaʻaga faigata e mafua mai i le vaeluaina o ponokalafi e maua ai le gagana.
  • Mafuaʻaga faʻalemafaufau: O le manatu e faʻatupuina mafuaʻaga o le dislexia i le mafaufau itu e sili ona manaia. Nisi tusitala faʻafesoʻotaʻia le faʻamaʻi ma le le atoatoa i le fesoʻotaʻiga o leo ma gagana faʻailoga. O isi e fesoʻotaʻi i faʻafitauli afaina poʻo mea tau siosiomaga ia e faʻaosofia ai le faʻaosofia o le tamaititi ma lona mafai ona aʻoaʻo I le iuga, o nisi tagata mulimuli i amioga faʻaalia ai o se amioga leaga maua, o lea la latou togafitiga saili e faʻamuta le amio.
  • Mafuaʻaga Pedagogical: E faʻatatau i le le saʻo, le saʻo poʻo le faʻaoga sese faʻatinoga pedagogical. Ae ui i lea, o lenei manatu e sili foi finauga talu ai i lalo o nei lava metotia nisi tamaiti amata atiina ae dislexia, ma isi e leai.

Togafitiga lelei

O le togafitia o le dislexia tatau ona aofia ai le atoa taamilosaga olaga o le tagata mafatia. Ma, i lona mauaina i le amataga o tausaga, o le a manaʻomia ni metotia e foʻia ai faigata faitau. Ile taimi lea ua taʻua ai taiala polokalame faitau; o se tasi o sili ona taʻutaʻua o Orton-Gillingham (OG), sili atu ona faʻaigoaina ole Multisensory and Structured Language Teaching (MSLE). Lenei ua manatu o le sili ona aoga mea faigaluega mo le aʻoaʻoina o tamaiti ma le dislexia.

  • O le polokalame a le MSLE na te faʻaaogaina lagona uma e aʻoaʻo ai tamaiti e faitau. Mo se faʻataʻitaʻiga, tamaiti aʻoga mafai ona aʻoaʻoina se mataʻitusi i le tilotilo i ai, faaleoina, tusia i mea eseese i se auala latou te mafai ai foi lagona pe sogisogi ai.
  • I se faʻaopopoga, e manaʻomia le tuʻuina atu o le tamaititi i polofesa faʻapitoa i lea itu; e fesoasoani ia te oe ia iloa leo o upu, vavaeʻese ia leo mai le tutusa ma palu latou e fausia ai ni leo fou, mo se faʻataʻitaʻiga. E taʻua lenei mea o le foafoaina faʻalauiloa fesoʻotaʻiga. I lea, o le a latou aʻoaʻo ai foʻi e faʻaleoina upu latou te le iloa (decoding).
  • E fautuaina, ile potuaʻoga, ia aʻoaʻo le fanau i mea laiti. I le auala lava e tasi, faʻatino ni gaioiga e faʻatagaina ai le tasi pe lua ituaiga o phonemes e faʻaaogaina, nai lo le tele i le taimi e tasi, pei ona masani ai.
  • Nisi, faʻalagolago i le amataga o le dislexia, fuafuaina mata faʻamalositino e faʻaosofia ma faʻaleleia atili le vaʻaia o vaʻaiga a le tagata, e ui o lenei metotia o loʻo matua fesiligia nei.

I le tulaga o tamaiti aʻoga iunivesite, o le togafitiga o le dislexia e taʻitaʻia e fesoasoani, talu ai i lenei taimi e sili atu faigata ona osofaʻia lenei faafitauli. Tamaiti aʻoga Iunivesite e tatau ona apalai i le tutusa auala faitauga tusi, o le a fesoasoani ia latou puʻeina le faʻamatalaga. Ae ui i lea, o lenei o se faʻaletonu le atoatoa, o lea i le auala lava e tasi latou te manaʻomia sili atu taimi e suʻesuʻe ai ma faʻatino ai a latou galuega.

I aso nei, tekinolosi alualu i luma mafai ona sili faʻafaigofieina olaga o dislexics, aemaise lava i le vasega tulaga. E i ai faʻamaumauga mo ni nai tausaga e mafai ona e faʻaaogaina i le vasega, e sui ai le faitau mai lea taimi i lea taimi; komipiuta feaveaʻi ma sipelaga siaki, tusi leo leo, aʻoaʻoga ma tautua faʻapitoa ofoina atu e faʻalapotopotoga aʻoaʻoga mo nei tulaga faapitoa.

I le faʻaiuga, pe a uma ona iloa uma e uiga i lenei faʻafitauli masani, matou te valaʻaulia oe e tuʻu lou manatu poʻo lou poto masani e uiga i le mataupu i le pusa faʻamatalaga. E mafai foʻi ona e tuʻuina atu le tala i luga o au upega tafailagi e faʻasalalau ai lenei faʻafitauli e aʻafia ai le tele o tamaiti ma tagata masani i aso nei.


O mataupu o le tusitusiga e tausisi ia tatou mataupu silisili o amio lelei faʻatonu. E lipotia se mea sese kiliki iinei.

4 manatu, tuʻu lau

Tuʻu lau faamatalaga

o le a le lomia lou tuatusi imeli.

  1. E tali atu mo faʻamatalaga: Miguel Ángel Gatón
  2. Faamoemoega o faʻamatalaga: Pulea le SPAM, faʻamatalaga pulega.
  3. Tulaga faʻatulafonoina: Lau maliega
  4. Fesoʻotaʻiga o faʻamatalaga: O faʻamatalaga o le a le fesoʻotaʻi atu i isi vaega vagana i tulafono faʻatulafonoina.
  5. Teuina o faʻamatalaga: Faʻamaumauga tuʻufaʻatasia e Occentus Networks (EU)
  6. Aia Tatau: I soo se taimi e mafai ai ona e faʻatapulaʻaina, toe maua ma aveʻese au faʻamatalaga.

  1.   Ana Kerisiano malo

    Lelei tele ma manaia tala, na aoga tele ia te aʻu. Faʻafetai.

  2.   Ianeta Juarez malo

    sili ona lelei faʻamatalaga, sa aoga tele ia te aʻu. Faʻafetai

  3.   nery malo

    Lelei tele saofaga!
    Ou te fia iloa le igoa o le tusitala
    Tali i le upusii

  4.   Mariarena Lucia malo

    Lelei tala, na fesoasoani tele ia te aʻu… Faafetai
    Saludos !!