O fesoasoani faʻasaienisi o paiolo ma o latou uiga

O le biology o se matua malamalama faasaienisi, lea e aofia ai le suʻesuʻeina o le lalolagi meaola eseese, o manu, iniseti, laau ma e oʻo lava i le natura lava ia, faʻamalamalamaina a latou amioga i itu uma, o le mafuaʻaga lea e manaʻomia ai le lagolago a toeititi lava isi saienisi.

Faʻatasi ai ma le saienisi autu o loʻo galulue faʻatasi ma le biology e mafai ona taʻua, chemistry, physics, geography, ultrasound, anatomy, zoology, botani, ma le tele o isi mea, o loʻo maua ai faʻamatalaga talafeagai e faʻamautuina ai faʻaiʻuga i le a le nofoaga moni.

E ui lava o aʻoaʻoga lagolago o le biology e iai a latou lava mafuaʻaga, latou te avea o se sili lagolago faʻasaienisi mo ia, aua o lenei saienisi aofia ai se tele vaega o suʻesuʻega, ae e leʻi amataina e faʻamatalaina ia taʻutaʻua faʻasaienisi, e tatau ona malamalama i meaola, ma mea uma e te suesue ai.

O le a le biology?

E aofia ai le suʻesuʻeina o mea uma e fesoʻotaʻi ma mea ola, a latou amioga i aso uma, faʻapea foʻi ma a latou amioga tau feusuaʻiga, o nofoaga e siʻomia ai i latou ma faʻafefea ona aafia ai latou, o le toe gaosiga, ma lo latou atinaʻega.

O loʻo taumafai le biology e malamalama pe faʻafefea ona fesoʻotaʻi taʻitasi ituaiga ma atoa, faʻapea ona mauaina, fuafuaina ma pulea tulafono o le ola meaola.

Lenei aofia ai se tele teritori i le tulaga o le mea na suʻesuʻeina, mo lena mafuaʻaga e galue faʻatasi ma le tele o saienisi e fesoasoani pe lagolagoina ia, aua o lenei suʻesuʻega aofia ai vaega uma e aafia ai mea ola ma le natura lautele.

E tele lala o lenei saienisi, e masani ona faʻapitoa i totonu, pei o meaola o le sami e nafa ma le suʻesuʻega o meaola o le sami, ma lo latou siʻosiʻomaga atoa.

Ausilali fesoasoani o paiolo

O i latou taʻitoʻatasi faʻapitoa i a latou lava mataupu o suʻesuʻega, tutoʻatasi ma tagatanuu, ae o le a maua ai taua faʻamatalaga mo le saienisi o meaola eseese, faʻafetai i le mea moni o le suʻesuʻega taua e sili ona taua i tulaga o amioga ma atinaʻe. Evolusione o le ituaiga e suʻesuʻeina le biology.

E ui lava o nisi o nei o loʻo avea o ni lala o meaola, na faʻamaonia foi latou te tutoʻatasi, mo lenei mafuaʻaga ua avea ai o ni ailiili faʻasaienisi o meaola, lea e mafai ona taʻua ai mea nei.

Siosiomaga

O le mafuaʻaga lea mo le suʻesuʻeina o siʻosiʻomaga ma nofoaga e ola ai tagata ola pe leai foi, atiaʻe ma fesuisuiaʻi, ma mafua ai mea taua e ono aʻafia ai tagata soifua, ina ia maua le fealofani i totonu o ituaiga uma o loʻo nonofo i le lalolagi.

E tatau ona maitauina o le mafuaʻaga autu na amata ai le suʻesuʻega o meaola o le siosiomaga ona o le tikeri o le faʻaleagaina o loʻo pagatia le biospera ma o lea e mafai ona aʻafia ai lona atinaʻe, ma le evolusione ma taua gaioiga a tagata ola uma.

E iloga i le galulue faʻatasi ma isi aʻoaʻoga fesoasoani o meaola e pei o le zoology ma le botani.

Iloiloga

E faʻatatau i le suʻesuʻega o le amataga, atinaʻe ma le tuputupu aʻe o ituaiga, faʻamautinoaina o latou amataga, ma faʻafefea ona latou alualu i luma i le aluga o tausaga, fetuʻutuʻunaʻi atu i laʻasaga eseese na uia e le lalolagi, ma faʻafefea ona aʻafia ai i latou.

Charles Darwin o le muamua o lenei paranesi o meaola, aua na ia faatuina le talitonuga o le evolusione, atoa suia le auala o mafaufauga o le sosaiete e uiga i le mea na amata mai ai le aiga tagata.

O lenei faʻamalosia ona faʻavae sili atu nai lo se isi lava mea i le suʻesuʻega o fossil, lea e faʻamautinoa ai pe faʻapefea ona i ai muamua ituaiga, ma faʻafefea ona suia nisi.

Fausaga

O se saienisi tuutoina ma faatatau i le faatulagaga o mole mole ma lo latou atinaʻega, lea e matua talafeagai i le tulaga o faʻataʻitaʻi suʻesuʻega o tagata soifua, mo se faʻataʻitaʻiga ma ia ua fuafuaina pe faʻafefea ona fausia DNA, polotini, o le tuʻufaʻatasia o nisi molelaʻau. .

O lenei saienisi e taua tele i le tulaga o le soifua maloloina o tagata, aua o faʻamalologa mo faʻamaʻi e pei o le kanesa e mafai ona atiaʻe, faʻavae lava i latou vaega o loʻo gaosia ai le tino, ma iʻu ai ina fausia fofo mo i latou.

Atinaʻe

Na te suʻesuʻeina mea uma e fesoʻotaʻi ma le atinaʻeina o mea ola e pei ona faʻaigoaina i lona igoa, e taulaʻi lava i le faʻatupuina o sela ma totoga i le faʻagaioiga o gaioiga ma luga o le latou tino, ma o loʻo latou mataʻituina pea le gaioiga o le tuputupu aʻe ma le matua o meaola.

Faigaluega

E iloga i le suʻesuʻeina o siʻosiʻomaga, lo latou atinaʻeina ma meaola o loʻo nonofo ai, faʻaaoga ai le matematika systematization o le autu lagolago, ua lauiloa foi mo le felafolafoaʻiga o aʻoaʻoga, e aofia ai le tele o faʻasaienisi fesoasoani o le biology.

Humana

E suʻesuʻe amio uma a le tagata soifua, o siʻosiʻomaga latou te mafaia pe le mafai ai ona ola, latou auala o le olaga ma mea lamatia e ono aʻafia ai o latou olaga i se tulaga lautele, o se suʻesuʻega faʻavae sili atu i luga o latou atinaʻe o se ola tagata ae le luga o a latou molemoli faʻavae.

Lenei ituaiga o paiolo faʻatauaina faapitoa lava i le tagata soifua, lea e sili ona talafeagai i le tulaga o itu e mafai pe afaina ai latou e pei o faʻamaʻi, ogaoga vevela, a latou lava agafesootai amioga, faʻatasi ai ma isi mea.

malini

Suesue mea uma e fesoʻotaʻi ma meaola o le sami, uma i le tino ma molemole, o lenei manino aofia ai uma fauna ma flora.

O loʻo ia faʻamaoni foʻi e suʻesuʻe pe faʻafefea ona vaʻaia le sami, ma faʻafefea ona aʻafia ona o suiga i le ea, poʻo le faʻaleagaina.

Fuafuaina

O le eseesega o se ituaiga ua fuafuaina i le tulaga o lona fanautama tulaga, ma o luga o lenei itu e faavae ai lenei saienisi, lea e mafai ona iloa ai pe o se ituaiga ua ova tagata, pe ua i se tulaga lamatia o le faaumatia.

Anatomy

Suesue pe faʻafefea ona fausia se tino, pe o tagata poʻo soʻo se mea ola, faʻamatalaina tonu nofoaga, faʻapea foi ma igoa o totoga, ponaivi ma aano latou te ono maua.

E aofia ai foʻi le suʻesuʻeina o gaioiga o totoga taʻitasi e pei foi o vaega uma e fausia ai mea ola, ina ia faʻamautuina ai o latou sese ma faʻafefea ona aloese mai ai.

Aerobiology

E suʻesuʻeina le tufatufaina ma salalau o meaola e pei o fungus, pollen, spores, faʻatasi ai ma isi, faʻapea foi ma a latou amioga, na fesoasoani i faʻafomaʻi faʻafomaʻi e teteʻe atu ai i mea faʻaleagaina.

Botani

Vaʻai mo le fesoʻotaʻiga o laʻau ma isi mea ola, faʻapea foi ma lo latou atinaʻega, fausiaina, evolusione, ma atinae i le siʻosiʻomaga, faʻaogaina mea uma e faʻatatau i suʻesuʻega o meaola.

Biogeography

O le nafa ma le suʻesuʻeina o le tulaga faʻafanua o tagata ola, faʻapea foi ma le amataga o le mafuaʻaga latou i ai, ma faʻafefea ona suia tino latou.

Ole mea lea e manaʻomia ai le poto faʻasaienisi ole biology pei ole botany, zoology, ecology faʻatasi ai ma isi lala, ia mafai ona faʻamalositino.

Siama

E faʻaaogaina uma suʻesuʻega ma nisi lala o le biology i mea uma e mafai ona taʻua o siama, e aofia ai ma le metotia o le toe gaosia, o lona atinaʻeina i le siʻosiʻomaga, o lona tino, ma isi.

Biophysics

O le biophysics e faʻaaogaina uma metotia o le fisiki e tuʻuina atu ai faʻamatalaga taua ma taua i meaola. Mo sina taimi na finauina pe o le lala lenei o le biology poʻo le fisiki, talu ai le tele o faʻagaioiga tino o loʻo vaʻaia i lenei, ae o loʻo faʻamoemoe e lagolagoina le biology.

E leʻo mautinoa, e avea o se fesoasoani faʻasaienisi o paiolo mo le faigofie mea moni o le tuʻuina atu ia taua faʻamatalaga mo le suʻesuʻega o ia.

Biochemistry

Suesue i le vailaʻau tuʻufaʻatasia o mea ola, ma gaioiga ia latou molemole ono iai, pei ole metabolism mo se faʻataʻitaʻiga. Lenei o le saienisi faʻalauiloaina o se paranesi o kemisi, ae o loʻo faʻaauau pea ona saunia aoga faʻamatalaga mo meaola.

Biomekanika

E faʻaaogaina i le suʻesuʻega o gaioiga, fisiki, teteʻe ma paleni o tino o tagata ola, o lenei ituaiga o suʻesuʻega e taʻua o le kinematic ma le mechanical e faʻatinoina i manu, laʻau poʻo meaola.

O le biomekanika e faʻamoemoe i le fisiki ma le anatomy mo ana suʻesuʻega, e ui lava o loʻo fesoʻotaʻi nei ma bionics.

 

Cytology

E suʻesuʻeina sela i le tulaga o meaola niniʻi ma faʻaletino, ma i tulaga maualuga atu nai lo mea mole mole.

Zoology

E faʻavae ile faʻaogaina o uiga uma o suʻesuʻega o meaola i meaola o soʻo se ituaiga, o ni meaola e feola ai manu, mea fetolofi, manu felelei faʻatasi ma isi, ina ia latou iloa lo latou amataga ma le tuputupu aʻe.

E tatau ona maitauina o ausilali faʻasaienisi o paiolo mafai ona faʻateleina vaevaeina, ma le faʻapitoa o latou taʻitasi, pei o se faʻataʻitaʻiga i le Zoology oe mafai ona mauaina lala e suʻesuʻeina se faʻapitoa ituaiga e pei o Herpetology e taulaʻi i mea fetolofi.

O le biology na fausia ai foi ni suʻesuʻega fou ma le alualu i luma o tekonolosi, lea na faʻaaogaina i totonu ia lala i totonu e pei o bionics, poʻo le biotechnology, e faʻaaoga ai tekinolosi alualu i luma i mea ola.

Faʻapitoa

E nafa ma le suʻesuʻeina ma le faʻavasegaina o mea ola e tusa ma galuega latou te faia i nofoaga latou te nonofo ai ma faʻafefea ona latou aʻafia ai.

Faʻalogo

O loʻo suʻesuʻeina le faiā a tagata ola ma le siʻosiʻomaga, faʻafefea ona aʻafia i latou, o a faʻamanuiaga latou te avatua ma faʻapea foi ma le isi itu, faʻapea foi ma le faʻatauaina o le filogia o le lalolagi o loʻo aʻafia ai tagata uma o ituaiga uma o le lalolagi.

Mataupu tau aʻoaʻoga

E faʻavae i luga o le suʻesuʻega o amio, amioga ma le fefulisaʻi o ituaiga eseese, i o latou nofoaga, poʻo vaega o le faʻatauaina, o se saienisi fesoasoani o le biology o loʻo iai le tele o le mafaufau, ma e masani ona faʻataʻitaʻia ma suʻesuʻega i fanua.

Epidemiology

O lenei uiga e ala i le suʻesuʻeina o le fausiaina ma le faʻatulagaina o faʻamaʻi ma a latou auala o le tuʻufaʻatasia tuʻufaʻatasiga.

Genetics

O le autu autu o lenei saienisi o le maua faʻamatalaga i luga o kenera e faia ai mea ola, ma o latou tupuʻaga uiga, pei o le DNA e toe faʻataʻitaʻi pe faʻaluaina mai lea augatupulaga i lea augatupulaga.

I tagata soifua, genetics ua fesoasoani e faʻamautinoa pe o le a fanau mai se pepe ma uiga masani o le tama, poʻo le tina foi, ona o le suʻesuʻega o le tofi faʻagasologa o kenera.

Ontogeny

Suʻesuʻe pe faʻafefea ona fausiaina tagata ola ma amataina, faʻavae i luga o latou molemole faʻavae, ma o latou tuaa ono mafai ona suʻesuʻe e ala i paleontology.

Paleontology

E suʻesuʻe loloto i le suʻesuʻeina o ponaivi o meaola ua mate, o mea uma na e mafai ona suʻesuʻeina ona o le aofaʻi o siama ma meaola niniʻi o loʻo maua i totonu.

Faʻafetai i lenei ausilali saienisi o meaola, lea e faʻaoga foʻi faʻanatura, ua mafai ai ona fuafuaina ni amioga ma auala e ola ai o manu anamua e pei o dinosaur.

 


O mataupu o le tusitusiga e tausisi ia tatou mataupu silisili o amio lelei faʻatonu. E lipotia se mea sese kiliki iinei.

Ia avea muamua ma faamatalaga

Tuʻu lau faamatalaga

o le a le lomia lou tuatusi imeli.

  1. E tali atu mo faʻamatalaga: Miguel Ángel Gatón
  2. Faamoemoega o faʻamatalaga: Pulea le SPAM, faʻamatalaga pulega.
  3. Tulaga faʻatulafonoina: Lau maliega
  4. Fesoʻotaʻiga o faʻamatalaga: O faʻamatalaga o le a le fesoʻotaʻi atu i isi vaega vagana i tulafono faʻatulafonoina.
  5. Teuina o faʻamatalaga: Faʻamaumauga tuʻufaʻatasia e Occentus Networks (EU)
  6. Aia Tatau: I soo se taimi e mafai ai ona e faʻatapulaʻaina, toe maua ma aveʻese au faʻamatalaga.